درد بازو، خستگی، سردرد، درد عضلانی یا تب خفیف معمولاً در چند روز اول بهتر می‌شود؛ اما تنگی نفس، تورم صورت یا گلو و ضعف پیشرونده نیاز به رسیدگی فوری دارد.
واکسن تزریقی آنفولانزا نمی‌تواند آنفولانزا ایجاد کند. واکنش‌های معمول کمی پس از تزریق شروع می‌شوند و اغلب طی ۱ تا ۳ روز کاهش می‌یابند.
این مقاله فقط برای اطلاعات عمومی است و جایگزین توصیه پزشک، داروساز یا دیگر متخصص واجد صلاحیت سلامت نیست. در بارداری، بیماری زمینه‌ای یا بروز علائم شدید، تصمیم‌گیری را با متخصص انجام دهید.
عوارض شایع واکسن آنفولانزا چیست؟
شایع‌ترین عارضه، درد و حساسیت محل تزریق است. ممکن است یک یا چند علامت زیر را هم تجربه کنید:
- قرمزی، گرمی یا تورم خفیف در محل تزریق؛
- خستگی، سردرد یا احساس کسالت؛
- درد عضلانی یا مفصلی و گاهی لرز؛
- تب خفیف؛
- تهوع و در بعضی محصولات یا گروه‌های سنی، استفراغ یا اسهال؛
- سرگیجه یا غش کوتاه‌مدت هنگام یا پس از تزریق.
همه افراد دچار عارضه نمی‌شوند. نداشتن عارضه نیز به معنی بی‌اثر بودن واکسن نیست.
اگر درباره زمان تزریق یا مناسب بودن واکسن برای گروه‌های مختلف سؤال دارید، راهنمای کامل واکسن آنفولانزا را بخوانید.
عوارض واکسن آنفولانزا چند روز طول می‌کشد؟
عوارض معمول اغلب در همان روز یا یکی دو روز نخست شروع می‌شود و طی ۱ تا ۳ روز رو به بهبود می‌رود. در بروشور رسمی بعضی واکسن‌های تزریقی مانند اینفلوواک و واکسی‌گریپ نیز بیشتر واکنش‌ها در سه روز اول گزارش شده‌اند.
روند معمول: شروع زودهنگام علائم خفیف، استراحت و کاهش تدریجی طی چند روز
درد بازو ممکن است کمی بیشتر بماند، اما باید هر روز کمتر شود. اگر عارضه پس از چند روز بهتر نشد، دوباره شدید شد یا با تب بالا و حال عمومی بد همراه بود، از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید. ممکن است یک بیماری هم‌زمان علت علائم باشد.
چگونه عوارض بعد از واکسن را کاهش دهیم؟
استراحت، نوشیدن مایعات و مراقبت ساده معمولاً برای عوارض خفیف کافی است.
- روی محل درد یک کمپرس خنک بگذارید؛ یخ را مستقیم روی پوست قرار ندهید.
- بازو را آرام حرکت دهید و محل تزریق را محکم ماساژ ندهید.
- اگر به تب‌بر یا مسکن نیاز دارید، دارو و دوز مناسب را با توجه به سن، وزن کودک، بارداری، بیماری‌ها و داروهای هم‌زمان از پزشک یا داروساز بپرسید.
- برای پیشگیری از عارضه، پیش از تزریق خودسرانه تب‌بر یا مسکن مصرف نکنید.
- اگر قرمزی، گرمی، تورم یا درد محل تزریق بیشتر شد یا ترشح ایجاد شد، برای بررسی اقدام کنید.
کدام علائم بعد از واکسن نیاز به مراجعه فوری دارد؟
علائم حساسیت شدید باید فوری درمان شود. با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی بروید اگر یکی از این نشانه‌ها ظاهر شد:
- تنگی نفس، خس‌خس، گرفتگی صدا یا احساس بسته‌شدن گلو؛
- تورم صورت، لب‌ها، زبان یا گلو؛
- کهیر گسترده همراه با سرگیجه، ضعف شدید یا کاهش هوشیاری؛
- تپش قلب شدید، رنگ‌پریدگی یا پوست سرد و مرطوب؛
- تشنج، گیجی واضح یا تب بسیار بالا؛
- ضعف، گزگز یا بی‌حسی رو به افزایش، مشکل در راه‌رفتن یا نفس‌کشیدن.
تنگی نفس و تورم صورت یا گلو پس از واکسن نیاز به اقدام فوری دارد
سندرم گیلن‌باره بیماری عصبی نادری است که می‌تواند باعث ضعف عضلات شود. ارتباط آن با واکسن فصلی در همه فصل‌ها یکسان نبوده است. در فصل‌هایی که افزایش خطر دیده شده، حدود ۱ تا ۲ مورد اضافه در هر یک میلیون دوز برآورد شده است. احتمال گیلن‌باره پس از خود بیماری آنفولانزا بیشتر از پس از واکسیناسیون گزارش شده است.
آیا واکسن آنفولانزا باعث آنفولانزا یا سرماخوردگی می‌شود؟
خیر. واکسن‌های تزریقی رایج از ویروس غیرفعال یا اجزای ویروس ساخته می‌شوند و نمی‌توانند آنفولانزا ایجاد کنند. تب خفیف و بدن‌درد کوتاه‌مدت پس از تزریق با بیماری آنفولانزا فرق دارد.
ساختن محافظت ایمنی حدود دو هفته زمان می‌برد. فرد ممکن است پیش از تزریق یا در این فاصله به یک ویروس تنفسی مبتلا شود. واکسن آنفولانزا هم از سرماخوردگی، کووید-۱۹ و همه علت‌های تب و سرفه جلوگیری نمی‌کند.
واکسن اسپری بینی حاوی ویروس زنده ضعیف‌شده است. این نوع واکسن بیماری آنفولانزا ایجاد نمی‌کند، اما ممکن است آبریزش بینی، گرفتگی بینی، سردرد، گلودرد یا سرفه بدهد. اسپری بینی برای همه مناسب نیست و در بارداری استفاده نمی‌شود.
عوارض واکسن آنفولانزا در کودکان چگونه است؟
عوارض کودکان نیز معمولاً خفیف و گذراست. درد یا قرمزی محل تزریق، تب، بی‌حالی، کاهش اشتها، تحریک‌پذیری و خواب‌آلودگی بیشتر دیده می‌شود. در بروشور بعضی محصولات، استفراغ یا گریه غیرمعمول هم برای سنین پایین ذکر شده است.
واکسن تزریقی برای کودکان از ۶ ماهگی به بالا به‌کار می‌رود. نوع واکسن و تعداد دوز به سن و سابقه واکسیناسیون بستگی دارد. بعضی کودکان ۶ ماه تا ۸ سال به دو دوز با فاصله حداقل چهار هفته نیاز دارند.
تشنج ناشی از تب پس از واکسن نادر است. در برخی فصل‌ها افزایش کوچکی در کودکان ۱۲ تا ۲۳ ماه دیده شده است؛ به‌ویژه وقتی واکسن آنفولانزا هم‌زمان با واکسن پنوموکوک یا واکسن حاوی DTaP تزریق شده بود. با این حال، توصیه به واکسیناسیون طبق برنامه تغییر نکرده است. هر تشنج در کودک باید فوری بررسی شود.
واکسیناسیون کودکان ملاحظات مخصوص خود را دارد که در راهنمای واکسن آنفولانزا برای کودکان جداگانه بررسی کرده‌ایم.
آیا عوارض واکسن آنفولانزا در بارداری متفاوت است؟
عوارض شایع در بارداری تفاوت مهمی با سایر بزرگسالان ندارد. درد محل تزریق، سردرد، تب، درد عضلانی، تهوع و خستگی معمولاً خفیف‌اند و یک تا دو روز ادامه دارند.
شواهد گسترده از ایمنی واکسن تزریقی آنفولانزا در هر سه‌ماهه بارداری حمایت می‌کند. واکسیناسیون می‌تواند از مادر و نوزاد در ماه‌های نخست زندگی محافظت کند. در بارداری باید واکسن تزریقی مناسب دریافت شود و اسپری بینی توصیه نمی‌شود.
واکسن تزریقی در شیردهی نیز قابل استفاده است. اگر تب یا درد دارید، درباره انتخاب و مقدار دارو با پزشک یا داروساز مشورت کنید؛ همه داروهای بدون نسخه برای تمام مراحل بارداری مناسب نیستند.
درباره واکسیناسیون در دوران بارداری و شیردهی نیز می‌توانید راهنمای اختصاصی واکسن آنفولانزا در بارداری و شیردهی را ببینید.
سالمندان و افراد دارای بیماری زمینه‌ای چه نکاتی را رعایت کنند؟
این افراد باید نوع واکسن را متناسب با سن، بیماری‌ها و داروهای خود انتخاب کنند. عوارض معمول همچنان بیشتر خفیف و کوتاه‌مدت است، اما بیماری آنفولانزا می‌تواند در این گروه‌ها شدیدتر باشد.
اگر داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید یا اختلال خون‌ریزی دارید، پیش از تزریق به مسئول واکسیناسیون بگویید. اگر سابقه حساسیت شدید، ضعف سیستم ایمنی یا بیماری عصبی دارید، نام دقیق واکسن را پیش از تزریق با پزشک یا داروساز بررسی کنید.
آیا عوارض واکسن هلندی، ایرانی، فرانسوی یا چینی فرق دارد؟
کشور سازنده به‌تنهایی نشان نمی‌دهد کدام واکسن عارضه کمتر یا بیشتری دارد. روش ساخت، ترکیبات، سن مجاز، شرایط نگهداری و داده‌های همان محصول مهم‌تر است.
واکسن‌های تزریقی غیرفعال معمولاً عوارض مشترکی مانند درد محل تزریق، خستگی، سردرد و درد عضلانی دارند. با این حال، فراوانی دقیق هر عارضه باید از بروشور همان برند و همان فصل خوانده شود.
برای نمونه، در اطلاعات رسمی اینفلوواک، درد محل تزریق شایع‌ترین واکنش موضعی است. خستگی و سردرد در بزرگسالان و کودکان ۶ تا ۱۷ سال بیشتر گزارش شده است. در کودکان ۳ تا ۵ سال خواب‌آلودگی، تحریک‌پذیری و کاهش اشتها و در ۶ تا ۳۵ ماهگی تحریک‌پذیری بیشتر دیده شده است. این اطلاعات را نباید بدون بررسی بروشور به فلوگارد، واکسی‌گریپ یا محصول دیگری تعمیم داد.
نام کامل محصول، فصل تولید، سن مجاز، تاریخ انقضا و شرایط زنجیره سرد را بررسی کنید. عبارت‌هایی مانند «هلندی» یا «ایرانی» برای تصمیم‌گیری پزشکی کافی نیستند.
آیا با سرماخوردگی یا تب می‌توان واکسن آنفولانزا زد؟
سرماخوردگی خفیف بدون تب بالا معمولاً مانع واکسیناسیون نیست. در بیماری حاد متوسط یا شدید ممکن است تزریق تا بهترشدن حال عمومی عقب بیفتد. این کار کمک می‌کند علائم بیماری با عارضه واکسن اشتباه نشود.
اگر طی شش هفته پس از دوز قبلی واکسن آنفولانزا دچار گیلن‌باره شده‌اید، یا به دوز قبلی یا یکی از اجزای محصول واکنش آلرژیک شدید داشته‌اید، پیش از تزریق ارزیابی تخصصی بگیرید. حساسیت به تخم‌مرغ به‌تنهایی در راهنمای CDC مانع دریافت واکسن مناسب سن و وضعیت سلامت نیست؛ ولی تزریق باید در محلی انجام شود که واکنش آلرژیک را تشخیص دهد و درمان کند.
اگر واکسن آنفولانزای تاریخ‌گذشته تزریق شد چه کار کنیم؟
موضوع را سریع به مرکز تزریق اطلاع دهید. نگرانی اصلی این است که دوز تاریخ‌گذشته محافظت قابل اعتماد ایجاد نکند. راهنمای CDC توصیه می‌کند فرد با واکسن معتبر فصل جاری دوباره واکسینه شود؛ زمان دوز جایگزین را مرکز درمانی تعیین می‌کند.
بسته یا عکس برچسب، شماره سری ساخت، تاریخ تزریق و تاریخ انقضا را نگه دارید. اگر علامت غیرعادی ایجاد شد، آن را نیز همراه با زمان شروع ثبت کنید.
آیا واکسن آنفولانزا عوارض طولانی‌مدت دارد؟
عوارض معمول واکسن طولانی‌مدت نیستند. بیشتر درد، تب یا خستگی در چند روز نخست تمام می‌شود. بیماری یا علامتی که پس از واکسن رخ می‌دهد، لزوماً به‌علت واکسن نیست؛ زمان شروع، نرخ طبیعی آن بیماری و نتایج مطالعات برای بررسی رابطه علت و معلولی مهم است.
اگر علامتی پایدار یا رو به بدترشدن دارید، به‌ویژه ضعف عضلانی، مشکل در راه‌رفتن، تنگی نفس، بی‌حسی یا درد غیرعادی، مراجعه را عقب نیندازید. زمان تزریق و شروع علائم را دقیق به پزشک بگویید.
برای ثبت درخواست واکسن یا بررسی مسیر تهیه فرآورده مناسب می‌توانید از داروخانه آنلاین داروم استفاده کنید. داروخانه نام دقیق محصول، شرایط عرضه، موجودی و قیمت را بررسی می‌کند؛ ثبت درخواست به معنی تضمین موجودی یا تحویل بدون بررسی داروساز نیست.
در پایان، چه نکاتی را درباره عوارض واکسن آنفولانزا به خاطر بسپاریم؟
بیشتر عوارض واکسن آنفولانزا خفیف‌اند و طی ۱ تا ۳ روز کمتر می‌شوند. درد بازو، خستگی، سردرد، درد عضلانی و تب خفیف معمولاً با استراحت، مایعات و مراقبت ساده کنترل می‌شود.
تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کاهش هوشیاری، تشنج و ضعف پیشرونده علائم عادی نیستند و باید فوری بررسی شوند. برای کودک، فرد باردار یا شخصی با سابقه حساسیت شدید، نام محصول و شرایط فردی را پیش از تزریق با متخصص مرور کنید.
سؤالات متداول عوارض واکسن آنفولانزا
آیا درد بازو نشانه اثر کردن واکسن است؟
درد بازو یکی از واکنش‌های شایع محل تزریق است، اما وجود یا نبود آن میزان محافظت واکسن را نشان نمی‌دهد. فرد بدون عارضه هم می‌تواند پاسخ ایمنی مناسب داشته باشد.
آیا اسهال از عوارض واکسن آنفولانزا است؟
اسهال در برگه بعضی فرآورده‌ها و گروه‌های سنی گزارش شده است، اما از شایع‌ترین عوارض عمومی همه واکسن‌ها نیست. اسهال شدید، طولانی یا همراه با کم‌آبی نیاز به ارزیابی دارد.
برای درد و تب بعد از واکسن چه دارویی بخوریم؟
در صورت نیاز، داروی مناسب باید بر اساس سن، وزن کودک، بارداری، بیماری زمینه‌ای و داروهای هم‌زمان انتخاب شود. دوز را از پزشک یا داروساز بپرسید و دارو را پیشگیرانه و خودسرانه قبل از تزریق مصرف نکنید.
آیا می‌توان روز بعد از واکسن ورزش کرد؟
اگر تب، سرگیجه یا بدن‌درد ندارید، فعالیت سبک معمولاً مشکلی ندارد. در صورت درد بازو یا بی‌حالی، تمرین سنگین را تا بهترشدن علائم عقب بیندازید.
آیا تزریق هم‌زمان واکسن آنفولانزا و کووید عوارض را بیشتر می‌کند؟
برخی داده‌ها خستگی، سردرد و درد عضلانی را کمی بیشتر نشان داده‌اند، اما این واکنش‌ها بیشتر خفیف و کوتاه‌مدت بوده‌اند. محل تزریق دو واکسن باید جدا باشد و شرایط فردی را مسئول واکسیناسیون بررسی کند.
آیا حساسیت به تخم‌مرغ مانع تزریق واکسن آنفولانزا است؟
طبق راهنمای CDC، افراد دارای حساسیت به تخم‌مرغ می‌توانند هر واکسن آنفولانزای مناسب سن و وضعیت سلامت را دریافت کنند. واکسن باید در محلی تزریق شود که امکان تشخیص و درمان حساسیت شدید وجود دارد.
آیا عوارض دوز دوم کودک شدیدتر است؟
الگوی عوارض معمولاً شبیه دوز اول است و شدت بیشتر قطعی نیست. تب بالا، تشنج، مشکل تنفسی یا بی‌حالی غیرعادی پس از هر دوز باید بررسی شود.
سابقه گیلن‌باره را باید قبل از تزریق گفت؟
بله. اگر گیلن‌باره در شش هفته پس از واکسن قبلی رخ داده است، پیش از دوز بعدی به پزشک و مسئول واکسیناسیون اطلاع دهید تا سود و خطر برای شما بررسی شود.
منابع
- Interim Clinical Considerations for the Use of Seasonal Influenza Vaccines, ۲۰۲۶–۲۰۲۷ — CDC، ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ | مشاهده منبع مستقیم
- Key Facts About Seasonal Flu Vaccine — CDC، به‌روزرسانی ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ | مشاهده منبع مستقیم
- Flu Vaccine Safety — CDC، ایمنی واکسن آنفولانزا | مشاهده منبع مستقیم
- Guillain-Barré Syndrome and Flu Vaccine — CDC، ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴ | مشاهده منبع مستقیم
- Clinical Guidance for Seasonal Influenza Vaccine Safety — CDC، راهنمای بالینی و موارد احتیاط | مشاهده منبع مستقیم
- Flu and Children — CDC، ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶ | مشاهده منبع مستقیم
- Febrile Seizures Following Childhood Vaccinations — CDC، ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ | مشاهده منبع مستقیم
- Flu Vaccine Safety and Pregnancy — CDC، ایمنی در بارداری | مشاهده منبع مستقیم
- Influvac Tetra, ficha técnica y prospecto ۲۰۲۶/۲۰۲۷ — AEMPS/CIMA، اطلاعات رسمی محصول | مشاهده منبع مستقیم
- Vaxigrip Tetra, prospecto — AEMPS/CIMA، اطلاعات رسمی محصول | مشاهده منبع مستقیم
- Getting a Flu Vaccine and Other Recommended Vaccines at the Same Time — CDC، ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ | مشاهده منبع مستقیم
Administration of Expired Injectable Influenza Vaccines — CDC/MMWR، ۲۰۱۹ | مشاهده منبع مستقیم
دیدگاهتان را بنویسید