سرماخوردگی در بارداری معمولاً خفیف است، طی چند روز رو به بهبود می‌رود و به‌خودی‌خود به جنین آسیب نمی‌زند. نگرانی اصلی، اشتباه گرفتن آن با آنفلوآنزا و مصرف خودسرانه داروهای ترکیبی است؛ بنابراین علائم را کنترل کنید و پیش از مصرف دارو ترکیبات آن را با پزشک یا داروساز بررسی کنید.
این مطلب برای آگاهی عمومی است و جای تشخیص یا توصیه شخصی پزشک، ماما، داروساز یا دیگر متخصصان سلامت را نمی‌گیرد. اگر تب، علائم شدید یا بارداری پرخطر دارید، برای تصمیم درمانی با تیم مراقبت بارداری تماس بگیرید.
برای استعلام قیمت و خرید فرآورده‌های بدون نسخه و با نسخه مرتبط با تسکین علائم، مانند اسپری سالین، می‌توانید درخواست خود را در داروخانه آنلاین داروم ثبت کنید تا داروخانه موجودی و قیمت روز را بررسی کند. انتخاب هر فرآورده در دوران بارداری باید پس از اعلام هفته بارداری، علائم، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای هم‌زمان به داروساز انجام شود؛ موجودی یا مناسب‌بودن یک محصول برای همه افراد تضمین‌شده نیست.
آیا سرماخوردگی در بارداری برای جنین خطرناک است؟
سرماخوردگی ساده معمولاً برای جنین خطرناک نیست. این بیماری یک عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی است و اغلب با آبریزش یا گرفتگی بینی، عطسه، گلودرد و سرفه خفیف بروز می‌کند. برای شناخت بهتر علت، روند و علائم آن می‌توانید راهنمای سرماخوردگی را بخوانید.
بااین‌حال، هر علامت تنفسی را نباید سرماخوردگی فرض کرد. تب ۳۸ درجه یا بالاتر، شروع ناگهانی بدن‌درد و بی‌حالی شدید، تنگی نفس یا بدترشدن سریع حال عمومی نیاز به ارزیابی دارد. در بارداری، آنفلوآنزا بیشتر از حالت معمول می‌تواند به بیماری شدید و بستری منجر شود و درمان ضدویروسی در صورت شک بالینی نباید بی‌دلیل به تعویق بیفتد.
چطور سرماخوردگی را از آنفلوآنزا و آلرژی تشخیص دهیم؟
سرماخوردگی معمولاً تدریجی شروع می‌شود و بیشتر بینی و گلو را درگیر می‌کند؛ آنفلوآنزا اغلب ناگهانی‌تر است و تب، لرز، بدن‌درد و خستگی شدیدتری ایجاد می‌کند. این نشانه‌ها تشخیص قطعی نیستند، اما آشنایی با تفاوت سرماخوردگی و آنفولانزا کمک می‌کند بدانید چه زمانی باید سریع‌تر با پزشک تماس بگیرید.
در آلرژی، خارش چشم یا بینی، اشک‌ریزش و عطسه‌های پیاپی شایع‌تر است و معمولاً تب یا بدن‌درد دیده نمی‌شود. علائم آلرژی ممکن است با تماس با گرده، گردوغبار یا حیوانات شروع شوند و تا ادامه تماس باقی بمانند؛ درحالی‌که سرماخوردگی معمولاً طی حدود یک تا دو هفته فروکش می‌کند. بررسی دقیق تفاوت آلرژی و سرماخوردگی از مصرف بی‌دلیل فرآورده‌های چندعلامتی جلوگیری می‌کند.
برای درمان خانگی سرماخوردگی در بارداری چه کار کنیم؟
در بیشتر موارد، استراحت و کنترل جداگانه هر علامت کافی است. این اقدامات می‌توانند ناراحتی را کمتر کنند، اما درمان فوری ویروس نیستند:
- مایعات کافی بنوشید؛ آب، سوپ و نوشیدنی گرم می‌توانند به جبران آب بدن و آرام‌شدن گلو کمک کنند.
- برای گرفتگی بینی از قطره یا اسپری سالین ساده استفاده کنید. نام و ترکیبات محصول را بررسی کنید تا ضداحتقان دارویی به آن اضافه نشده باشد.
- برای گلودرد، آب‌نمک ولرم غرغره کنید یا نوشیدنی گرم همراه مقدار مناسبی عسل بنوشید.
- خواب و استراحت را بیشتر کنید و هنگام درازکشیدن، سر را کمی بالاتر قرار دهید.
- برای مرطوب‌کردن هوا از دستگاه بخور تمیز یا دوش گرم استفاده کنید. صورت را بالای ظرف آب جوش نگیرید، چون خطر سوختگی دارد.
«طبیعی» یا «گیاهی» بودن به معنی بی‌خطر بودن در بارداری نیست. دمنوش‌های غلیظ، اسانس‌ها، مکمل‌های ویتامین C یا زینک و فرآورده‌های گیاهی را بدون بررسی با پزشک یا داروساز شروع نکنید.
برای تب و درد در بارداری چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
استامینوفن یا پاراستامول معمولاً انتخاب اول برای تب و درد در بارداری است، اما باید فقط در صورت نیاز، با کمترین دوز مؤثر و برای کوتاه‌ترین مدت لازم مصرف شود. اگر بیماری کبدی دارید، داروی دیگری مصرف می‌کنید یا تب ادامه‌دار است، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
روی بسته همه داروها را بخوانید. بسیاری از پودرها، شربت‌ها و قرص‌های «سرماخوردگی و آنفلوآنزا» نیز استامینوفن دارند؛ مصرف هم‌زمان آن‌ها با استامینوفن ساده می‌تواند ناخواسته دوز روزانه را بالا ببرد. دوز را بر اساس دستور پزشک یا بروشور همان محصول تنظیم کنید و از چند فرآورده با ماده مؤثره تکراری استفاده نکنید.
کدام داروهای سرماخوردگی را نباید خودسرانه مصرف کرد؟
فرآورده‌های ترکیبی چندعلامتی انتخاب مناسبی برای مصرف خودسرانه در بارداری نیستند، چون ممکن است هم‌زمان ضداحتقان، مسکن، آنتی‌هیستامین یا ضدسرفه داشته باشند. بهتر است هر علامت فقط در صورت نیاز و با یک فرآورده تک‌ماده‌ای که متخصص سلامت تأیید کرده است درمان شود.
- ایبوپروفن، ناپروکسن و دیگر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی: بدون نظر پزشک مصرف نشوند. سازمان غذا و داروی آمریکا به‌ویژه از هفته ۲۰ بارداری به بعد درباره خطر مشکلات کلیه جنین و کاهش مایع آمنیوتیک هشدار داده است.
- آسپیرین: برای سرماخوردگی خودسرانه مصرف نشود. اگر پزشک آسپیرین کم‌دوز را برای یک دلیل بارداری تجویز کرده است، آن را به‌خاطر این مطلب قطع نکنید و تغییر را فقط با تجویزکننده هماهنگ کنید.
- ضداحتقان‌ها مانند سودوافدرین و فنیل‌افرین: قرص، شربت، پودر یا اسپری ضداحتقان را بدون بررسی پزشک یا داروساز مصرف نکنید؛ برخی راهنماهای تخصصی پرهیز از این فرآورده‌ها را در بارداری توصیه می‌کنند.
- شربت‌ها و قرص‌های ضدسرفه یا آنتی‌هیستامین: ایمنی آن‌ها به ماده مؤثره، دوز، هفته بارداری و وضعیت فرد بستگی دارد. نام تجاری به‌تنهایی برای قضاوت کافی نیست.
- آنتی‌بیوتیک‌ها: سرماخوردگی ویروسی را درمان نمی‌کنند. فقط اگر پزشک عفونت باکتریایی را تشخیص داد باید آنتی‌بیوتیک مناسب بارداری مصرف شود.
سرماخوردگی در سه‌ماهه اول چه مراقبت متفاوتی می‌خواهد؟
در سه‌ماهه اول، اصل مراقبت همان است، اما انتخاب دارو حساس‌تر می‌شود؛ چون اندام‌های جنین در حال شکل‌گیری هستند و داده ایمنی بعضی داروها محدود است. پیش از مصرف هر فرآورده بدون نسخه، مکمل یا گیاه دارویی، نام تمام مواد مؤثره و مقدار آن‌ها را به پزشک یا داروساز اعلام کنید.
تب را نیز نادیده نگیرید. دمای بدن را با دماسنج اندازه بگیرید، مایعات بنوشید و برای انتخاب دارو با متخصص سلامت هماهنگ شوید. اگر پیش از فهمیدن بارداری دارویی مصرف کرده‌اید، خودتان نتیجه‌گیری نکنید؛ نام دارو، مقدار، دفعات مصرف و تاریخ مصرف را یادداشت کنید و برای ارزیابی دقیق اطلاع دهید.
چه علائمی در بارداری نیاز به تماس سریع با پزشک دارند؟
اگر احتمال آنفلوآنزا می‌دهید یا بیماری شدید است، همان روز با پزشک یا مرکز مراقبت بارداری تماس بگیرید. مراجعه فوری‌تر در این موارد ضروری است:
- تنگی نفس، دشواری تنفس، درد یا فشار قفسه سینه؛
- گیجی، ضعف شدید، غش یا کبودی لب‌ها؛
- تب ۳۸ درجه یا بالاتر، تب مداوم یا تبی که با برنامه درمانی توصیه‌شده کنترل نمی‌شود؛
- استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن مایعات یا نشانه‌های کم‌آبی مانند ادرار بسیار کم؛
- کاهش حرکت جنین نسبت به الگوی معمول، خونریزی واژینال، انقباض یا نگرانی بارداری دیگر؛
- بهبود اولیه و سپس بدترشدن، یا علائمی که پس از حدود ۱۰ روز رو به بهبود نرفته‌اند؛
- وجود بیماری زمینه‌ای مانند آسم، بیماری قلبی، دیابت یا نقص ایمنی.
درمان ضدویروسی آنفلوآنزا بیشترین اثر را در شروع زودهنگام دارد. بارداری در گروه پرخطر عوارض آنفلوآنزا قرار می‌گیرد؛ بنابراین منتظر شدیدشدن علائم یا آماده‌شدن نتیجه آزمایش نمانید و تصمیم را به پزشک بسپارید.
چطور احتمال ابتلا و انتقال سرماخوردگی را کمتر کنیم؟
دست‌ها را مرتب با آب و صابون بشویید، از لمس چشم و بینی با دست نشسته پرهیز کنید، هنگام سرفه و عطسه از دستمال یا داخل آرنج استفاده کنید و هوای فضای بسته را تا حد امکان تازه نگه دارید. لیوان، قاشق و حوله را با فرد بیمار مشترک استفاده نکنید.
واکسن آنفلوآنزای تزریقی با واکسن سرماخوردگی تفاوت دارد؛ واکسنی برای پیشگیری از همه ویروس‌های سرماخوردگی وجود ندارد. مراکز معتبر، واکسن تزریقی آنفلوآنزا را در هر سه‌ماهه بارداری توصیه می‌کنند، اما واکسن بینی زنده برای بارداری توصیه نمی‌شود. زمان و شرایط دریافت واکسن را با تیم مراقبت خود هماهنگ کنید.
سوالات متداول درباره سرماخوردگی در بارداری
آیا سرفه به جنین فشار وارد می‌کند؟
سرفه معمول ناشی از سرماخوردگی به‌طور مستقیم به جنین آسیب نمی‌زند، اما سرفه شدید و طولانی می‌تواند خواب و آب‌رسانی مادر را مختل کند. اگر سرفه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، خس‌خس، خون یا تب همراه است، ارزیابی پزشکی لازم است.
آیا می‌توان قرص سرماخوردگی بزرگسالان مصرف کرد؟
بدون بررسی ترکیبات، خیر. عبارت «بزرگسالان» درباره مناسب‌بودن دارو در بارداری چیزی نمی‌گوید و یک قرص ممکن است چند ماده مؤثره داشته باشد. از داروساز بخواهید نام و دوز تک‌تک ترکیبات را بررسی کند.
آیا سرماخوردگی باعث سقط می‌شود؟
سرماخوردگی ساده معمولاً باعث سقط نمی‌شود. تب بالا، بیماری شدید یا علائمی که با سرماخوردگی معمول سازگار نیستند باید بررسی شوند؛ به‌ویژه اگر درد شکم، خونریزی یا کاهش حرکت جنین نیز وجود دارد.
اگر یک نوبت داروی نامناسب مصرف شد چه کنیم؟
مصرف بعدی را تا دریافت راهنمایی متوقف کنید، اما وحشت نکنید. نام دقیق محصول، مواد مؤثره، مقدار، زمان مصرف و هفته بارداری را یادداشت کنید و همان روز با پزشک یا داروساز تماس بگیرید. درباره داروی نسخه‌ای، قطع یا ادامه را فقط با تجویزکننده هماهنگ کنید.
برای تهیه فرآورده‌ای که پزشک یا داروساز آن را مناسب دانسته است، می‌توانید درخواست استعلام را در داروخانه آنلاین داروم ثبت کنید. داروخانه پس از بررسی موجودی، قیمت روز و شرایط عرضه، نتیجه را اعلام می‌کند و ثبت سفارش پس از تأیید و پرداخت انجام می‌شود.
در نهایت، هنگام سرماخوردگی در بارداری چه تصمیمی بگیریم؟
اگر علائم خفیف و تدریجی‌اند، با استراحت، مایعات، سالین بینی و پایش دما شروع کنید. برای تب یا درد، درباره مصرف کوتاه‌مدت استامینوفن راهنمایی بگیرید و هیچ داروی ترکیبی، ضداحتقان، ضدالتهاب یا گیاهی را صرفاً به‌دلیل بدون نسخه بودن مصرف نکنید. در صورت تب، علائم ناگهانی و شدید، تنگی نفس یا نشانه‌های هشدار بارداری، سریع با پزشک تماس بگیرید.
دیدگاهتان را بنویسید