واکسن HPV معمولاً با پیشگیری از سرطان دهانه رحم در زنان شناخته میشود، اما ویروس پاپیلومای انسانی فقط مختص زنان نیست. مردان نیز میتوانند به انواع مختلف HPV مبتلا شوند و در برخی موارد دچار بیماریهای مرتبط با این ویروس شوند.
با این حال، هنوز بسیاری از مردان تصور میکنند واکسن HPV فقط برای زنان ضروری است یا دریافت آن برای مردان اهمیت زیادی ندارد. چنین تصوری باعث میشود بخشی از جمعیت از واکسیناسیون جا بمانند و کنترل انتقال برخی انواع HPV در جامعه دشوارتر شود.
در این مقاله بررسی میکنیم چرا واکسن HPV برای مردان اهمیت دارد، این ویروس چه بیماریهایی میتواند در مردان ایجاد کند و بهترین زمان واکسیناسیون چه زمانی است.
استعلام قیمت و خرید واکسن HPV از داروم، داروخانه آنلاین
چرا واکسن HPV برای مردان اهمیت دارد؟
HPV یکی از شایعترین ویروسهای منتقلشونده از طریق تماس جنسی است و ابتلا به آن در مردان نیز شایع محسوب میشود. اگرچه بسیاری از عفونتهای HPV بدون ایجاد مشکل جدی توسط سیستم ایمنی بدن کنترل میشوند، برخی انواع این ویروس میتوانند با مشکلاتی مانند زگیل تناسلی و در مواردی برخی سرطانهای مرتبط با HPV در ارتباط باشند.
به همین دلیل، توجه به پیشگیری از HPV فقط به سلامت زنان محدود نمیشود. مردان نیز ممکن است از پیامدهای این ویروس تأثیر بپذیرند و به همین دلیل واکسیناسیون میتواند بخشی از اقدامات پیشگیرانه برای حفظ سلامت آنها باشد.
واکسن HPV با ایجاد پاسخ ایمنی در بدن، احتمال ابتلا به برخی انواع شایع و پرخطر این ویروس را کاهش میدهد. به همین دلیل، بسیاری از راهنماهای معتبر سلامت، واکسیناسیون HPV را برای پسران و مردان نیز توصیه میکنند.
آیا مردان میتوانند HPV را منتقل کنند؟
HPV معمولاً از طریق تماس جنسی منتقل میشود و مردان نیز میتوانند در انتقال این ویروس نقش داشته باشند. یکی از ویژگیهای این عفونت آن است که در بسیاری از موارد بدون علامت باقی میماند؛ بنابراین فرد ممکن است بدون آگاهی از ابتلای خود، ویروس را به شریک جنسی منتقل کند.
از آنجا که نبود علامت همیشه به معنی نبود عفونت نیست، پیشگیری از HPV اهمیت زیادی دارد. واکسیناسیون، بهویژه قبل از مواجهه احتمالی با ویروس، میتواند یکی از راههای مؤثر برای کاهش خطر ابتلا و انتقال برخی انواع HPV باشد.
HPV در مردان چه بیماریهایی ایجاد میکند؟
بسیاری از افراد HPV را فقط با زگیل تناسلی میشناسند، اما طیف بیماریهای مرتبط با این ویروس گستردهتر است. برخی از مهمترین بیماریهای مرتبط با HPV در مردان عبارتاند از:
- زگیل تناسلی: یکی از شایعترین پیامدهای HPV در مردان است. این زگیلها معمولاً ضایعات پوستی کوچکی هستند که در ناحیه تناسلی یا اطراف آن ایجاد میشوند. اگرچه خطرناک نیستند، اما میتوانند باعث ناراحتی، اضطراب و نیاز به درمانهای مکرر شوند.
- سرطان آلت تناسلی: اگرچه نادر است، اما برخی انواع HPV پرخطر میتوانند در ایجاد این سرطان نقش داشته باشند. این نوع سرطان نسبت به برخی سرطانهای دیگر شیوع کمتری دارد، اما ارتباط آن با HPV باعث میشود پیشگیری از عفونت اهمیت بیشتری پیدا کند.
- سرطان مقعد: اگرچه نسبتاً نادر است، اما برخی انواع پرخطر HPV با افزایش خطر این سرطان مرتبط هستند. در صورتی که عفونت با این انواع ویروس برای مدت طولانی در بدن باقی بماند، ممکن است باعث ایجاد تغییرات سلولی در ناحیه مقعد شود.
- سرطانهای دهانی-حلقی: در سالهای اخیر، ارتباط HPV با برخی سرطانهای ناحیه دهان و گلو بیشتر شناخته شده است. برخی سرطانهای دهانی-حلقی مرتبط با HPV در مردان بیشتر از زنان گزارش شدهاند.
این بیماریها نشان میدهند که HPV فقط یک مسئله مربوط به سلامت زنان نیست و مردان نیز ممکن است از پیشگیری در برابر برخی انواع پرخطر و شایع این ویروس بهرهمند شوند. البته ابتلا به HPV به این معنی نیست که فرد حتماً دچار سرطان میشود؛ در بسیاری از موارد، سیستم ایمنی بدن عفونت را کنترل میکند. با این حال، چون برخی عفونتها میتوانند پایدار بمانند و در طول زمان مشکلساز شوند، پیشگیری همچنان اهمیت دارد.
واکسن HPV چگونه از مردان محافظت میکند؟
واکسن HPV حاوی ویروس زنده نیست، بلکه با تحریک سیستم ایمنی، به بدن کمک میکند در صورت مواجهه با انواع HPV تحت پوشش واکسن، پاسخ دفاعی مناسب ایجاد کند. هدف اصلی واکسن، پیشگیری از عفونت با انواعی از HPV است که بیشترین ارتباط را با زگیل تناسلی و برخی سرطانهای مرتبط با HPV دارند.
در حال حاضر واکسنهای مختلفی در دنیا و ایران وجود دارند؛ واکسن گارداسیل (Gardasil) که در انواع ۴ ظرفیتی و ۹ ظرفیتی تولید میشود، شناختهشدهترین واکسن HPV در جهان است. این واکسن بسته به نوع آن، میتواند در برابر چند تیپ مهم ویروس HPV، از جمله برخی تیپهای پرخطر مرتبط با سرطان و تیپهای عامل زگیل تناسلی، محافظت ایجاد کند. همچنین در ایران، واکسن پاپیلوگارد (Papilloguard) تولید شده است که برای پیشگیری از عفونت با تیپهای پرخطر ۱۶ و ۱۸ HPV کاربرد دارد؛ تیپهایی که بیشترین ارتباط را با سرطانهای وابسته به HPV دارند.
لازم به ذکر است که واکسن HPV عفونت فعلی را درمان نمیکند و برای از بین بردن زگیل تناسلی یا ضایعات موجود استفاده نمیشود. نقش اصلی آن پیشگیری است؛ یعنی کمک میکند بدن قبل از مواجهه با ویروس، آمادگی دفاعی پیدا کند. به همین دلیل، دریافت واکسن در سنین پایینتر و پیش از شروع تماس جنسی بیشترین اثربخشی را دارد.
با این حال، اگر فردی قبلاً با یک نوع HPV مواجه شده باشد، ممکن است هنوز با انواع دیگر ویروس مواجه نشده باشد و واکسن بتواند در برابر برخی از آنها محافظت ایجاد کند. بنابراین در برخی مردان، حتی پس از شروع فعالیت جنسی نیز واکسیناسیون میتواند همچنان ارزش پیشگیرانه داشته باشد؛ البته میزان سودمندی آن به سن، سابقه مواجهه با HPV، نوع واکسن و شرایط فردی بستگی دارد.
بهترین سن واکسیناسیون HPV برای مردان چه زمانی است؟
بر اساس توصیههای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC)، واکسیناسیون HPV بهطور روتین برای پسران و دختران در سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی توصیه میشود، اما میتوان آن را از ۹ سالگی نیز آغاز کرد. تزریق واکسن در این سنین معمولاً باعث ایجاد پاسخ ایمنی قویتری میشود و بهتر است پیش از مواجهه احتمالی با ویروس انجام شود.
اگر واکسیناسیون قبل از ۱۵ سالگی شروع شود، معمولاً ۲ دوز واکسن کافی است. اما افرادی که واکسیناسیون را از ۱۵ سالگی یا بالاتر آغاز میکنند، معمولاً به برنامه ۳ دوزی نیاز دارند.
پسران و مردانی که در سن توصیهشده واکسینه نشدهاند، معمولاً میتوانند تا ۲۶ سالگی واکسیناسیون HPV را انجام دهند. در بازه سنی ۲۷ تا ۴۵ سالگی نیز ممکن است برخی افراد با توجه به شرایط فردی از واکسن سود ببرند، اما تصمیمگیری در این سن بهتر است با مشورت پزشک انجام شود.
همچنین افرادی که دچار ضعف سیستم ایمنی هستند، مانند برخی بیماران مزمن یا مصرفکنندگان داروهای تضعیفکننده ایمنی، ممکن است صرفنظر از سن شروع واکسیناسیون به برنامه ۳ دوزی نیاز داشته باشند. به همین دلیل، تعداد دوزها و زمانبندی تزریق بهتر است بر اساس شرایط فردی و نظر پزشک تعیین شود.
آیا واکسن HPV برای مردان خطرناک است؟
بر اساس توصیههای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC)، واکسیناسیون HPV بهطور روتین برای پسران و دختران در سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی توصیه میشود، اما میتوان آن را از ۹ سالگی نیز آغاز کرد. بنابراین اگر این پرسش مطرح باشد که بهترین سن واکسن گارداسیل چه زمانی است، پاسخ کلی این است که سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی بهترین زمان توصیهشده برای شروع واکسیناسیون محسوب میشود. تزریق واکسن در این سنین معمولاً باعث ایجاد پاسخ ایمنی قویتری میشود و بهتر است پیش از مواجهه احتمالی با ویروس انجام شود.
اگر واکسیناسیون قبل از ۱۵ سالگی شروع شود، معمولاً ۲ دوز واکسن کافی است. اما افرادی که واکسیناسیون را از ۱۵ سالگی یا بالاتر آغاز میکنند، معمولاً به برنامه ۳ دوزی نیاز دارند. این موضوع درباره واکسنهای مختلف HPV از جمله گارداسیل (Gardasil) نیز مطرح است؛ البته تعداد دقیق دوزها و فاصله بین تزریقها باید بر اساس سن، وضعیت سیستم ایمنی و نوع واکسن مشخص شود.
پسران و مردانی که در سن توصیهشده واکسینه نشدهاند، معمولاً میتوانند تا ۲۶ سالگی واکسیناسیون HPV را انجام دهند. در بازه سنی ۲۷ تا ۴۵ سالگی نیز ممکن است برخی افراد با توجه به شرایط فردی از واکسن سود ببرند، اما تصمیمگیری در این سن بهتر است با مشورت پزشک انجام شود. در این گروه سنی، پزشک معمولاً عواملی مانند سابقه مواجهه با HPV، احتمال مواجهه جدید، وضعیت سلامت عمومی و نوع واکسن در دسترس، مانند گارداسیل یا پاپیلوگارد را در نظر میگیرد.
همچنین افرادی که دچار ضعف سیستم ایمنی هستند، مانند برخی بیماران مزمن یا مصرفکنندگان داروهای تضعیفکننده ایمنی، ممکن است صرفنظر از سن شروع واکسیناسیون به برنامه ۳ دوزی نیاز داشته باشند. به همین دلیل، تعداد دوزها و زمانبندی تزریق بهتر است بر اساس شرایط فردی و نظر پزشک تعیین شود. اگر فرد درباره انتخاب بین واکسنهایی مانند گارداسیل و پاپیلوگارد، تعداد دوزها یا فاصله بین تزریقها تردید دارد، مشورت با پزشک یا داروساز میتواند به تصمیمگیری ایمنتر و دقیقتر کمک کند.
برای آشنایی بیشتر با عوارض احتمالی واکسن HPV و اینکه در چه شرایطی ممکن است نیاز به توجه پزشکی داشته باشند، میتوانید مقاله «عوارض واکسن را مطالعه کنید.
چه کسانی باید قبل از تزریق واکسن HPV مشورت پزشکی داشته باشند؟
در برخی شرایط بهتر است پیش از تزریق واکسن بررسی پزشکی انجام شود. این شرایط شامل موارد زیر است:
- سابقه واکنش آلرژیک شدید به دوز قبلی واکسن
- حساسیت شدید به هرکدام از ترکیبات واکسن
- بیماری شدید همراه با تب
- برخی بیماریهای مرتبط با سیستم ایمنی
- مردان ۲۷ تا ۴۵ ساله که قصد واکسیناسیون دارند
این موارد به معنای ممنوعیت واکسن نیستند؛ فقط نیاز به بررسی بیشتر دارند. برای مثال، فردی که بیماری خفیف مانند سرماخوردگی بدون تب شدید دارد، ممکن است همچنان بتواند واکسن را دریافت کند؛ اما در بیماریهای شدیدتر یا شرایط خاص پزشکی، بهتر است زمان تزریق با نظر پزشک تعیین شود.
همچنین افرادی که داروهای تضعیفکننده سیستم ایمنی مصرف میکنند یا بیماریهایی دارند که عملکرد سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار میدهد، بهتر است درباره تعداد دوزها و زمانبندی تزریق با پزشک مشورت کنند.
سوالات متداول واکسن HPV برای مردان
۱. آیا واکسن HPV برای مردان لازم است؟
بله. مردان نیز میتوانند به HPV مبتلا شوند و در معرض زگیل تناسلی و برخی بیماریهای مرتبط با این ویروس قرار بگیرند. واکسن HPV میتواند خطر ابتلا به برخی انواع شایع و پرخطر HPV را کاهش دهد.
۲. بهترین سن واکسن HPV برای مردان چیست؟
۱۱ تا ۱۲ سالگی بهترین زمان توصیهشده است، اما واکسن از ۹ سالگی قابل تزریق است. افرادی که در سن توصیهشده واکسینه نشدهاند، معمولاً تا ۲۶ سالگی نیز میتوانند واکسن را دریافت کنند.
۳. آیا مردان ۳۰ ساله هم میتوانند واکسن HPV بزنند؟
در برخی شرایط ممکن است مفید باشد، اما تصمیمگیری باید با مشورت پزشک انجام شود.
۴. آیا واکسن HPV باعث ناباروری در مردان میشود؟
خیر. هیچ شواهد علمی چنین ارتباطی را تأیید نمیکند.
۵. آیا واکسن HPV برای مردانی که رابطه جنسی دارند مفید است؟
بله. واکسن عفونت فعلی را درمان نمیکند، اما ممکن است در برابر انواعی از HPV که فرد هنوز با آنها مواجه نشده است، محافظت ایجاد کند.
۶. آیا واکسن HPV برای مردان عوارض دارد؟
عوارض معمولاً خفیفاند، مانند درد بازو، تب خفیف یا سردرد.
۷. آیا واکسن HPV برای مردان متأهل هم مفید است؟
در برخی موارد بله. واکسن عفونتهای قبلی را درمان نمیکند، اما ممکن است در برابر انواعی از HPV که فرد هنوز با آنها مواجه نشده است، محافظت ایجاد کند.
۸. آیا واکسن HPV از زگیل تناسلی در مردان جلوگیری میکند؟
واکسن HPV میتواند از ابتلا به برخی انواع HPV که عامل اصلی زگیل تناسلی هستند پیشگیری کند. با این حال، واکسن همه انواع HPV را پوشش نمیدهد و جایگزین مراقبتهای پزشکی یا رفتارهای پیشگیرانه دیگر نیست.
