تا ۱ مهر ۱۴۰۵، شواهد معتبری از ظهور یک «آنفولانزای کاملاً جدید و ناشناخته» در ایران منتشر نشده است. آنچه این روزها با عنوان آنفولانزای جدید ۱۴۰۵ جست‌وجو می‌شود، عمدتاً همان آنفولانزای فصلی است؛ ویروس‌های در گردش و ترکیب واکسن هر سال بر پایه پایش جهانی به‌روز می‌شوند.
این مطلب برای آگاهی عمومی است و جای تشخیص یا توصیه پزشک، داروساز یا دیگر اعضای واجد صلاحیت تیم درمان را نمی‌گیرد. اگر علائم شدید دارید یا در گروه پرخطر هستید، برای ارزیابی پزشکی منتظر نمانید.
آیا در سال ۱۴۰۵ با یک آنفولانزای تازه و ناشناخته روبه‌رو هستیم؟
خیر؛ دست‌کم بر اساس گزارش‌های در دسترس تا تاریخ به‌روزرسانی این مطلب، مقام‌های بهداشتی از یک ویروس آنفولانزای انسانیِ کاملاً تازه در ایران خبر نداده‌اند. عبارت «آنفولانزای جدید» در گفت‌وگوی روزمره معمولاً به موج تازه بیماری، تغییر سویه غالب یا نسخه جدید واکسن فصلی اشاره دارد.
ویروس‌های آنفولانزا پیوسته تغییرات کوچک ژنتیکی پیدا می‌کنند. به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت داده‌های آزمایشگاهی کشورها را بررسی و ترکیب پیشنهادی واکسن را هر سال به‌روز می‌کند. این تغییرات سالانه به‌خودی‌خود به معنای آغاز یک همه‌گیری جدید یا پیدایش ویروسی با خطر غیرعادی نیست.
برای شناخت پایه‌ای بیماری، باید دانست آنفولانزا چیست؟ آنفولانزا یک عفونت حاد تنفسی است که بیشتر به‌وسیله ویروس‌های نوع A و B موج‌های فصلی ایجاد می‌کند. زیرگونه‌های A(H1N1)pdm09 و A(H3N2) و ویروس‌های دودمان B/Victoria در سال‌های اخیر در انسان گردش داشته‌اند.
آخرین وضعیت آنفولانزا در ایران و جهان چه می‌گوید؟
در داده‌های اعلام‌شده برای هفته منتهی به ۷ شهریور ۱۴۰۵، حدود ۵٫۵ درصد از نمونه‌های افراد مراجعه‌کننده با علائم تنفسی در ایران برای آنفولانزا مثبت بود و ویروس نوع B سهم بیشتری داشت. رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر نیز تاکید کرده بود که ویروس‌های شناسایی‌شده در کشور از همان انواع در گردش در دیگر نقاط جهان هستند.
این تصویر محلی با آمار جهانی یکسان نیست و تناقضی هم وجود ندارد. گزارش هفتگی سازمان جهانی بهداشت برای هفته منتهی به ۶ سپتامبر ۲۰۲۶، مثبت‌بودن حدود ۱۰ درصد نمونه‌های آنفولانزا در جهان و غلبه ویروس‌های نوع A را نشان می‌دهد. سویه غالب می‌تواند با توجه به کشور، فصل و حتی هفته پایش متفاوت باشد.
این اعداد برای رصد جمعیت به کار می‌روند و احتمال ابتلای یک فرد را مشخص نمی‌کنند. تشخیص قطعی بر اساس علائم ممکن نیست؛ کووید ۱۹، ویروس سن‌سیشیال تنفسی و چند عفونت دیگر می‌توانند تابلویی شبیه آنفولانزا ایجاد کنند.
علائم آنفولانزای جدید ۱۴۰۵ چیست؟
علائم آنفولانزای فصلی معمولاً ناگهانی آغاز می‌شود. تب یا احساس تب و لرز، سرفه، گلودرد، آبریزش یا گرفتگی بینی، سردرد، بدن‌درد و خستگی از نشانه‌های شایع‌اند. نداشتن تب، آنفولانزا را رد نمی‌کند؛ این نکته به‌ویژه در سالمندان و افراد دارای ضعف ایمنی اهمیت دارد.
علائم آنفولانزا در بزرگسالان اغلب با بدن‌درد و ضعف قابل‌توجه همراه است. تهوع، استفراغ یا اسهال هم ممکن است رخ دهد، اما این نشانه‌ها در کودکان شایع‌تر از بزرگسالان‌اند. علائم گوارشی به‌تنهایی معمولاً برای نسبت‌دادن بیماری به آنفولانزا کافی نیست.
- شروع ناگهانی تب، لرز یا احساس گرما
- سرفه که اغلب خشک است
- درد عضلات و مفاصل یا سردرد
- خستگی و بی‌حالی
- گلودرد، آبریزش یا گرفتگی بینی
چطور آنفولانزا را از سرماخوردگی و کووید ۱۹ تشخیص بدهیم؟
از روی علائم به‌تنهایی همیشه نمی‌توان این بیماری‌ها را از هم جدا کرد. آنفولانزا معمولاً ناگهانی‌تر شروع می‌شود و تب، بدن‌درد و خستگی در آن برجسته‌تر است. سرماخوردگی بیشتر با شروع تدریجی، عطسه و آبریزش بینی همراه می‌شود. کووید ۱۹ نیز می‌تواند دقیقاً شبیه آنفولانزا ظاهر شود.
اگر نتیجه تشخیص بر درمان یا مراقبت از فرد آسیب‌پذیر اثر می‌گذارد، پزشک ممکن است آزمایش آنفولانزا، کووید ۱۹ یا هر دو را درخواست کند. تست سریع منفی نیز همیشه بیماری را رد نمی‌کند؛ زمان نمونه‌گیری و حساسیت آزمون بر نتیجه اثر دارند.
آنفولانزای جدید چند روز طول می‌کشد؟
در بیشتر افراد بدون عارضه، علائم اصلی طی ۳ تا ۷ روز فروکش می‌کند و بسیاری از افراد ظرف حدود یک هفته بهتر می‌شوند. سرفه و احساس ضعف ممکن است بیش از دو هفته ادامه داشته باشد؛ بنابراین پایان تب لزوماً به معنای بازگشت فوری انرژی بدن نیست.
سن، بارداری، بیماری زمینه‌ای، وضعیت سیستم ایمنی و شدت عفونت بر طول دوره اثر دارند. اگر تب یا سرفه ابتدا بهتر شود و سپس برگردد یا شدیدتر شود، باید احتمال عارضه‌ای مانند عفونت ثانویه یا پنومونی بررسی شود. پاسخ کامل‌تر به پرسش آنفولانزا چند روز طول می‌کشد؟ باید دوره علائم، زمان سرایت و برگشت به فعالیت روزمره را جداگانه در نظر بگیرد.
برای درمان آنفولانزا در خانه چه کارهایی کمک می‌کند؟
در بیماری خفیف، استراحت، نوشیدن مایعات کافی، ماندن در خانه و کنترل تب و درد با داروی مناسب برای شرایط فرد، پایه مراقبت است. درباره انتخاب و مقدار مصرف تب‌بر یا مسکن، به‌ویژه برای کودک، فرد باردار، سالمند یا بیمار کلیوی و کبدی، از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
داروهای ضدویروس آنفولانزا نسخه‌ای هستند و بیشترین فایده را زمانی دارند که در یک تا دو روز اول شروع علائم آغاز شوند. در افراد بستری، مبتلایان به بیماری شدید یا کسانی که خطر عارضه در آن‌ها بالاست، پزشک ممکن است درمان را حتی پس از این بازه هم شروع کند. برای گرفتن داروی ضدویروس، خوددرمانی یا استفاده از باقی‌مانده نسخه دیگران مناسب نیست.
آنتی‌بیوتیک ویروس آنفولانزا را درمان نمی‌کند. این دارو فقط زمانی کاربرد دارد که پزشک عفونت باکتریایی همراه یا ثانویه را تشخیص دهد. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک احتمال عارضه دارویی و مقاومت میکروبی را بالا می‌برد.
چه کسانی باید زودتر با پزشک تماس بگیرند؟
افراد باردار، کودکان زیر ۵ سال به‌ویژه زیر ۲ سال، سالمندان ۶۵ سال به بالا، افراد دارای بیماری مزمن قلبی یا ریوی، دیابت، ضعف ایمنی و کسانی که علائم شدید دارند باید برای ارزیابی و تصمیم درباره درمان ضدویروسی زودتر اقدام کنند.
اگر در این گروه‌ها هستید، منتظر مثبت‌شدن آزمایش یا شدیدشدن بیماری نمانید. پزشک می‌تواند با توجه به شیوع محلی، زمان شروع علائم، وضعیت بالینی و نتیجه آزمایش تصمیم بگیرد.
کدام نشانه‌ها نیاز به مراقبت فوری دارند؟
تنگی نفس، درد یا فشار مداوم قفسه سینه یا شکم، گیجی، بیدارنشدن یا کاهش هوشیاری، تشنج، ادرار نکردن، ضعف بسیار شدید و بازگشت تب یا سرفه پس از بهبود اولیه از هشدارهای مهم در بزرگسالان‌اند. در این شرایط باید فوراً از خدمات درمانی کمک گرفت.
در کودک، تنفس سریع یا دشوار، فرورفتن دنده‌ها هنگام نفس‌کشیدن، کبودی لب یا صورت، کم‌آبی، بی‌حالی غیرعادی، تشنج، درد شدید عضلات یا تب در شیرخوار زیر ۱۲ هفته نیازمند ارزیابی فوری است. هر علامت شدید یا نگران‌کننده‌ای که در این فهرست نیست نیز ارزش بررسی پزشکی دارد.
واکسن آنفولانزای فصل ۱۴۰۵ چه تفاوتی دارد؟
واکسن آنفولانزا هر سال با سویه‌های پیشنهادی همان فصل تطبیق داده می‌شود. سازمان جهانی بهداشت برای فصل ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ نیمکره شمالی، واکسن سه‌ظرفیتی علیه A(H1N1)pdm09، A(H3N2) و B/Victoria را توصیه کرده است. نام دقیق ویروس مرجع با روش تولید واکسن، مانند تولید بر پایه تخم‌مرغ یا کشت سلولی، تفاوت دارد.
به‌روزرسانی ترکیب واکسن به این معنا نیست که واکسن‌های قبلی خطرناک شده‌اند؛ هدف، نزدیک‌کردن پوشش واکسن به ویروس‌های محتمل فصل پیش‌رو است. واکسن احتمال ابتلا را به صفر نمی‌رساند، اما می‌تواند خطر بیماری شدید، بستری و عوارض را کاهش دهد.
واکسن آنفولانزا برای بسیاری از افراد از ۶ ماهگی به بالا توصیه می‌شود و برای گروه‌های پرخطر اهمیت بیشتری دارد. نوع مناسب، زمان تزریق و منع یا احتیاط احتمالی باید با توجه به سن، سابقه حساسیت، بارداری و وضعیت پزشکی تعیین شود. در ایران نیز اصالت، مجوز و حفظ زنجیره سرد اهمیت دارد؛ موجودی یا قیمت یک برند را بدون استعلام از داروخانه نمی‌توان قطعی دانست.
چگونه احتمال انتقال آنفولانزا را کمتر کنیم؟
وقتی بیمار هستید در خانه بمانید، تماس نزدیک با دیگران را محدود کنید و هنگام سرفه یا عطسه دهان و بینی را با دستمال یا آرنج بپوشانید. شستن دست‌ها، تهویه فضای بسته و تمیزکردن سطوح پرتماس نیز به کاهش انتقال کمک می‌کند.
وقتی علائم در مجموع رو به بهبود است و دست‌کم ۲۴ ساعت بدون مصرف تب‌بر تب نداشته‌اید، معمولاً احتمال سرایت کمتر می‌شود. با این حال، چند روز دیگر احتیاط بیشتر، از جمله تهویه، فاصله از افراد پرخطر و استفاده از ماسک مناسب در فضای شلوغ، منطقی است.
پرسش‌های رایج درباره آنفولانزای جدید ۱۴۰۵ چیست؟
آیا آنفولانزای نوع B خفیف‌تر از نوع A است؟
نه همیشه. هر دو نوع A و B می‌توانند بیماری شدید و عارضه ایجاد کنند. شدت بیماری بیشتر به سن، وضعیت سلامت، ایمنی قبلی و ویژگی‌های ویروس در گردش بستگی دارد تا فقط حرف A یا B.
آیا تهوع و اسهال نشانه آنفولانزا است؟
ممکن است همراه آنفولانزا دیده شود، به‌خصوص در کودکان، اما آنفولانزا در اصل یک عفونت تنفسی است. اسهال و استفراغ بدون علائم تنفسی می‌تواند علت دیگری مانند گاستروانتریت داشته باشد.
آیا برای آنفولانزا باید آنتی‌بیوتیک بخوریم؟
خیر. آنتی‌بیوتیک بر ویروس آنفولانزا اثر ندارد. فقط اگر پزشک عفونت باکتریایی همراه را تشخیص دهد، ممکن است آنتی‌بیوتیک لازم شود.
آیا واکسن می‌تواند باعث آنفولانزا شود؟
واکسن تزریقی غیرفعال نمی‌تواند آنفولانزا ایجاد کند. درد محل تزریق، خستگی یا تب خفیف کوتاه‌مدت ممکن است رخ دهد و با ابتلا به خود بیماری یکسان نیست.
آیا «آنفولانزای معده» همان آنفولانزای فصلی است؟
خیر. اصطلاح رایج «آنفولانزای معده» معمولاً به التهاب ویروسی دستگاه گوارش اشاره دارد و عامل آن اغلب ویروس آنفولانزا نیست.
اگر پزشک برایتان داروی نسخه‌ای تجویز کرده یا برای انتخاب فرآورده بدون نسخه نیاز به راهنمایی دارید، در داروخانه آنلاین داروم می‌توانید نسخه یا درخواست خود را ثبت کنید. موجودی، قیمت و امکان تامین فقط پس از بررسی داروخانه مشخص می‌شود.
برای پاییز ۱۴۰۵ چه تصمیمی بگیریم؟
آنفولانزای جدید ۱۴۰۵ در حال حاضر نام رایجی برای موج فصلی و سویه‌های به‌روزشده است، نه اثبات یک ویروس ناشناخته. به شروع ناگهانی تب، سرفه، بدن‌درد و خستگی توجه کنید؛ در گروه‌های پرخطر زودتر مشاوره بگیرید و نشانه‌های تنفسی یا عصبی شدید را اورژانسی بدانید. واکسیناسیون سالانه، ماندن در خانه هنگام بیماری و رعایت بهداشت تنفسی مهم‌ترین اقدام‌های عملی‌اند.
این راهنما بر چه منابعی استوار است؟
- گزارش هفتگی فعالیت ویروس‌های تنفسی سازمان جهانی بهداشت، هفته ۳۶ سال ۲۰۲۶
- ترکیب پیشنهادی واکسن آنفولانزای نیمکره شمالی در فصل ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷
- برگه اطلاعات آنفولانزای فصلی سازمان جهانی بهداشت
- نشانه‌ها و علائم آنفولانزا، CDC
- علائم بالینی و طول دوره آنفولانزا، CDC
- درمان آنفولانزا با داروهای ضدویروس، CDC
- گزارش مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر درباره عفونت‌های حاد تنفسی تا ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
- بازتاب داده‌های وزارت بهداشت درباره درصد نمونه‌های مثبت و غلبه نوع B در شهریور ۱۴۰۵
دیدگاهتان را بنویسید