این مطلب برای آگاهی عمومی است و جای توصیه پزشک، داروساز یا دیگر متخصصان واجد صلاحیت را نمی‌گیرد. اگر از نوع، دوز یا زمان مصرف مطمئن نیستید، همان روز از داروساز راهنمایی بگیرید.
فرق قرص اورژانسی تکی و دوتایی چیست؟
فرق اصلی در تعداد قرص‌ها و شیوه تقسیم دوز است، نه در مقدار کل هورمون. هر دو شکل رایج حاوی لوونورژسترل هستند و با به‌تأخیر انداختن یا جلوگیری از تخمک‌گذاری، احتمال بارداری را کاهش می‌دهند. این دارو قرص سقط نیست، بارداری ایجادشده را پایان نمی‌دهد و از عفونت‌های مقاربتی نیز پیشگیری نمی‌کند.
| ویژگی | نوع تکی | نوع دوتایی |
|---|---|---|
| مقدار هر قرص | ۱.۵ میلی‌گرم لوونورژسترل | ۰.۷۵ میلی‌گرم لوونورژسترل |
| تعداد قرص در یک دوره | یک عدد | دو عدد |
| مجموع دوز | ۱.۵ میلی‌گرم | ۱.۵ میلی‌گرم |
| روش رایج مصرف | یک نوبت | دو نوبت با فاصله ۱۲ ساعت، طبق بروشور همان فرآورده |
| مزیت عملی | سادگی و احتمال کمتر فراموشی | همان دوز کل در دو قرص کوچک‌تر |
قرص اورژانسی تکی بهتر است یا دوتایی؟
برای بیشتر افراد، نوع تکی به‌دلیل مصرف یک‌مرحله‌ای انتخاب ساده‌تری است، اما از نظر مقدار کل لوونورژسترل، برتری ذاتی بر نوع دوتایی ندارد. راهنماهای رسمی هر دو رژیم را می‌پذیرند و شواهد مرورشده در راهنمای CDC تفاوتی در میزان تهوع و استفراغ میان دوز تکی و دوز تقسیم‌شده نشان نداده است.
پس انتخاب نباید بر پایه تصور «قوی‌تر بودن» یا «کم‌عارضه‌تر بودن» یکی از بسته‌ها باشد. مهم‌ترین عامل، مصرف درست در اولین فرصت است. اگر احتمال می‌دهید نوبت دوم را فراموش کنید، نوع تکی از نظر عملی مناسب‌تر است.
قرص اورژانسی تکی و دوتایی را چگونه مصرف کنیم؟
قرص را هرچه زودتر پس از رابطه بدون محافظت یا شکست روش پیشگیری مصرف کنید؛ منتظر صبح روز بعد نمانید. دستور عمومی برای لوونورژسترل چنین است:
- نوع تکی ۱.۵ میلی‌گرمی: یک قرص در یک نوبت مصرف می‌شود. برای کامل کردن دوز، قرص دیگری لازم نیست.
- نوع دوتایی ۰.۷۵ میلی‌گرمی: در رژیم تقسیم‌شده، قرص اول هرچه زودتر و قرص دوم ۱۲ ساعت بعد مصرف می‌شود.
بروشور بعضی فرآورده‌ها ممکن است روش متفاوتی برای مصرف دو قرص ۰.۷۵ میلی‌گرمی ذکر کند. دستور روی بسته و توصیه داروساز همان محصول را در اولویت قرار دهید و خودسرانه بین روش همزمان و فاصله‌دار جابه‌جا نشوید.
بیشترین فایده زمانی است که لوونورژسترل در ۷۲ ساعت نخست مصرف شود. منابع بین‌المللی امکان استفاده تا ۱۲۰ ساعت را هم مطرح می‌کنند، اما اثر آن با گذشت زمان، به‌ویژه پس از روز سوم، کمتر می‌شود. اگر بیش از ۷۲ ساعت گذشته است، در همان روز درباره اولیپریستال یا آی‌یودی مسی با پزشک یا ماما مشورت کنید؛ آی‌یودی مسی تا پنج روز مؤثرترین روش اورژانسی است.
مرتبط:
اگر استفراغ کردم یا قرص دوم را فراموش کردم چه کار کنم؟
اگر تا دو ساعت پس از مصرف لوونورژسترل استفراغ کردید، باید دوز جایگزین هرچه زودتر مصرف شود؛ اگر استفراغ در بازه دو تا سه ساعت رخ داد نیز برای اطمینان با داروساز تماس بگیرید. استفراغ مکرر می‌تواند جذب دارو را مختل کند و ممکن است به روش اورژانسی دیگری نیاز داشته باشید.
اگر نوبت دوم قرص ۰.۷۵ میلی‌گرمی را فراموش کردید، آن را به محض یادآوری مصرف کنید و همان روز درباره تأخیر ایجادشده از داروساز راهنمایی بگیرید. برای جبران، بیش از مقدار توصیه‌شده در بروشور مصرف نکنید.
از کجا بفهمیم قرص اورژانسی اثر کرده است؟
از روی لکه‌بینی، تهوع یا زمان خونریزی نمی‌توان فهمید قرص اثر کرده است. پریود بعدی ممکن است چند روز زودتر یا دیرتر شروع شود و نبود لکه‌بینی هم به‌معنای شکست دارو نیست.
اگر تا سه هفته پس از مصرف خونریزی مورد انتظار رخ نداد، یا پریود بیش از یک هفته از زمان معمول عقب افتاد، تست بارداری انجام دهید. اگر بعد از مصرف دوباره رابطه بدون محافظت داشتید، دوز قبلی از رابطه جدید محافظت نمی‌کند. پس از لوونورژسترل می‌توان روش منظم هورمونی را همان روز شروع یا ادامه داد، اما تا هفت روز باید از کاندوم استفاده کرد یا رابطه نداشت.
مرتبط:
چه عوارضی طبیعی است و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
تهوع، خستگی، سردرد، سرگیجه، درد خفیف شکم، حساسیت پستان، لکه‌بینی و جلو یا عقب افتادن پریود از عوارض کوتاه‌مدت ممکن هستند. این علائم معمولا خفیف‌اند و طی چند روز بهتر می‌شوند.
در موارد زیر ارزیابی پزشکی را عقب نیندازید:
- درد شدید یا مداوم پایین شکم، به‌خصوص همراه با سرگیجه، ضعف یا خونریزی؛
- خونریزی بسیار شدید یا طولانی؛
- غش، تنگی نفس، تورم صورت یا نشانه‌های واکنش حساسیتی؛
- مثبت شدن تست بارداری، به‌ویژه همراه با درد یا خونریزی.
این علائم می‌توانند به بررسی فوری برای بارداری خارج‌رحمی یا علت دیگری نیاز داشته باشند. قرص اورژانسی احتمال بارداری را کم می‌کند، اما آن را به صفر نمی‌رساند.
مرتبط:
چه کسانی باید پیش از مصرف با پزشک یا داروساز صحبت کنند؟
اگر بیشتر از ۷۲ ساعت از رابطه گذشته، شاخص توده بدنی شما بالاتر از ۳۰ است، سابقه بارداری خارج‌رحمی یا بیماری شدید کبدی دارید، یا مشکل جذب روده‌ای دارید، همان روز راهنمایی حرفه‌ای بگیرید. لوونورژسترل ممکن است در افراد مبتلا به چاقی اثربخشی کمتری داشته باشد، اما این موضوع دلیل مناسبی برای به‌تأخیر انداختن یا رد خودکار پیشگیری اورژانسی نیست.
بعضی داروها و فرآورده‌های گیاهی می‌توانند اثر لوونورژسترل را کم کنند؛ از جمله برخی داروهای صرع، ریفامپین و ریفابوتین، بعضی داروهای HIV و علف چای. اگر در چهار هفته اخیر هرکدام را مصرف کرده‌اید، خودسرانه دوز را دو برابر نکنید. از مشاوره دارویی آنلاین یا داروساز درباره دوز مناسب و امکان استفاده از آی‌یودی مسی کمک بگیرید.
آیا می‌توان قرص اورژانسی را چند بار مصرف کرد؟
برای مصرف قرص اورژانسی سقف قطعی و یکسانی مانند «فقط دو بار در سال» در راهنمای WHO تعیین نشده است و مصرف تکراری خطر شناخته‌شده‌ای برای باروری آینده ایجاد نمی‌کند. بااین‌حال، تکرار مصرف می‌تواند بی‌نظمی قاعدگی را بیشتر کند و از روش‌های منظم پیشگیری کم‌اثرتر است.
اگر بیش از یک بار به پیشگیری اورژانسی نیاز پیدا کرده‌اید، انتخاب یک روش منظم و قابل‌اعتماد با پزشک یا ماما می‌تواند اضطراب و احتمال بارداری ناخواسته را کاهش دهد. قرص اورژانسی جای کاندوم را هم نمی‌گیرد، چون در برابر عفونت‌های مقاربتی محافظت ایجاد نمی‌کند.
مرتبط:
پرسش‌های رایج درباره قرص اورژانسی تکی و دوتایی چیست؟
اگر نوع تکی خوردم، قرص دوم هم لازم است؟
خیر. اگر قرص تکی شما حاوی ۱.۵ میلی‌گرم لوونورژسترل است و استفراغ زودهنگام نداشته‌اید، همان یک قرص دوز کامل است.
آیا دو قرص ۰.۷۵ میلی‌گرمی یعنی دوز دو برابر است؟
خیر. مجموع دو قرص ۰.۷۵ میلی‌گرمی برابر با یک قرص ۱.۵ میلی‌گرمی است. «دوتایی» به تعداد قرص‌های بسته اشاره دارد، نه دو برابر بودن مقدار کل دارو.
آیا خونریزی بعد از قرص نشانه اثر کردن آن است؟
نه لزوما. لکه‌بینی ممکن است رخ دهد، اما وجود یا نبود آن نتیجه را ثابت نمی‌کند. تست بارداری در زمان مناسب معیار قابل‌اعتمادتر است.
آیا قرص اورژانسی باعث ناباروری می‌شود؟
خیر. شواهد موجود نشان نمی‌دهد لوونورژسترل اورژانسی به باروری آینده آسیب بزند؛ بازگشت باروری پس از مصرف به تأخیر نمی‌افتد.
برای تهیه قرص اورژانسی، داروخانه آنلاین داروم می‌تواند درخواست شما را برای بررسی موجودی و قیمت روز به داروخانه ارجاع دهد. دوز نوشته‌شده روی بسته را دقیق وارد کنید و اگر درباره تداخل، زمان یا روش مصرف تردید دارید، پیش از مصرف از داروساز بپرسید.
در نهایت کدام نوع را انتخاب کنیم؟
اگر هر دو گزینه در دسترس‌اند، نوع تکی ۱.۵ میلی‌گرمی به‌دلیل سادگی و حذف احتمال فراموشی دوز دوم معمولا انتخاب عملی‌تری است. نوع دوتایی هم با مجموع دوز ۱.۵ میلی‌گرم می‌تواند مناسب باشد، به شرط آنکه هر دو قرص دقیقا طبق بروشور فرآورده مصرف شوند. در هر دو حالت، سرعت مصرف از تکی یا دوتایی بودن مهم‌تر است.
دیدگاهتان را بنویسید